Τ Ο Υ ......2ου........ΤΑ...........Π Α Ι Δ Ι Α

Πέμπτη 18 Απριλίου 2013

184 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΟΥΡΚΟΥΣ

2002 ΑΠΟ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΒΑΡΔΑΚΟΥΛΑ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ ΕΧΕΙ ΔΟΘΕΙ ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΕΚΔ/ΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΜΑΣ

Στήν απελευθέρωση της Ναυπάκτου

18η Απριλίου 1829

του Γιάννη Βαρδακουλά

Δημοσιεύουμε τμήματα του πανηγυρικού λόγου του κ. Γιάννη Βαρδακουλά στην επέτειο της Απελευθέρωσης της Ναυπάκτου από τούς Τούρκους. Τήν ομιλία διοργάνωσε ο Δήμος Ναυπάκτου στην Παπαχαραλάμπειο Αίθουσα.

Η ομιλία αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, εκτός των άλλων, διότι ο κ. Γιάννης πρωτοστατεί για την ανάδειξη της επετείου αυτής, που λίγο πολύ έχει ξεχασθή από τούς Ναυπακτίους, ίσως επειδή επισκιάζεται από την 25η Μαρτίου, η οποία αποτελεί πηγή έμπνευσης για όλον τον μαθητικό, τουλάχιστον, κόσμο της πόλης.

Σάν σήμερα, πρίν 173 χρόνια, το χάραμα της 18ης Απριλίου του 1829, τμήμα του τακτικού ελληνικού στρατού, υπό τον συνταγματάρχη Βιέρη, ανηφόριζε τα καλντερίμια του Κάστρου της πόλης μας για να ολοκληρώση με την έπαρση της σημαίας την απελευθέρωσή της και ολόκληρης της Ρούμελης, μετά τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς...

«Αυτό έγινε με την βοήθεια του Θεού» έγραψε ο Μακρυγιάννης «οι ξυπόλυτοι και οι γυμνοί τα σπαθιά των Τούρκων τα ντιμισκιά τα πήραν αυτήνοι οι ολίγοι με τις μαχαιρούλες, τα φλωροκαπνισμένα τους ντουφέκια, τα πήραν με κείνα που ήταν δεμένα με σκοινιά, τούς πήραν και τούς ζαϊρέδες κι όλα τα αναγκαία του πολέμου». Τά πήραν γιατί μέσα τους πρυτάνευε το πνεύμα του αγώνα και της θυσίας...

Αυτή την μέρα οι Ναυπάκτιοι εορτάζουμε, πρέπει να γιορτάζουμε τα ελευθέρια της πόλης μας, ελευθέρια που θεμελίωσαν και διηύρυναν τα όρια του νεώτερου ελληνικού κράτους. Αυτή ακριβώς είναι η ιδιαίτερη τιμή, που επεφύλαξε η Ιστορία στή Ναύπακτο, αυτή δέ την ιστορία και συμβολή έχουμε χρέος ιερό να διαφυλάξουμε και να μεταλαμπαδεύσουμε στις νέες γενιές, βαθαίνοντας και διευρύνοντας την αυτοσυνειδησία τους...

Στήν επαναστατική αυτή ανάταση δεν υστέρησε η Ναύπακτος και η γύρω περιοχή της, εμπνεόμενες και καθοδηγούμενες από το πνεύμα της Φιλικής Εταιρείας, που μεταλαμπάδευσε από το Πατριαρχείο ο ηγούμενος Δαμιανός ως «απόστολος της ελευθερίας», και η οποία επαναστατική δράση γενικεύτηκε ευθύς με τον δισυπόστατο για τούς Έλληνες Ευαγγελισμό της 25ης Μαρτίου 1821...

Μέ την έναρξη της Εθνεγερσίας, η προσωρινή επαναστατική κυβέρνηση εκτιμούσε ότι η Ναύπακτος με το Κάστρο της, ήταν στρατηγικό κλειδί στην ευρύτερη περιοχή –εκτίμηση που επαναβεβαίωνε την ομόλογη γνώμη και των Ενετών παλαιότερα και των Οθωμανών μεταγενέστερα όπως αυτή έχει αποτυπωθεί από τούς ιστορικούς' διότι με ελεύθερη την πόλη μας, προστατευόμενη μάλιστα από τα φρούρια του Ρίου και Αντιρρίου, ο Κορινθιακός, ο Πατραϊκός και το Ιόνιο θα ήσαν απροσπέλαστα για τον οθωμανικό στρατό και στόλο...

Η ανάγκη απελευθέρωσης της Ναυπάκτου αποσχολούσε και την πολιτική και την στρατιωτική ηγεσία...

Τό 1828 λαμβάνουν χώρα σπουδαία γεγονότα για το μέλλον του Ελληνισμού. Στίς 3 Απριλίου 1827 η Εθνική Συνέλευση της Επιδαύρου εξέλεξε Κυβερνήτη τον Ιωάννη Καποδίστρια, ο οποίος αποβιβάστηκε στην Αίγινα στις 6 Ιανουαρίου 1828. Πρίν ακόμη έλθει στην Ελλάδα, αναφερόμενος με το υπόμνημά του της 3ης Οκτωβρίου 1827 στα ιστορικά δίκαια της Ελλάδας, έγραφε: «Τά όρια της Ελλάδος από τεσσάρων μέν αιώνων, διεγράφησαν υπό δικαιωμάτων, τα οποία ούτε ο χρόνος, ούτε αι πολύμορφοι συμφοραί, ούτε η δορυκτησία ουδέποτε ίσχυσαν να παραγράψωσι, διεγράφησαν δέ από του 1821 διά του αίματος του χυθέντος εις τάς σφαγάς των Κυδωνιών, της Κύπρου, της Χίου, της Κρήτης, των Ψαρών, του Μεσολογγίου και τάς πολυαρίθμους ναυμαχίας τε και πεζομαχίας, εν αίς εδοξάσθη το γενναίον τούτο Έθνος...». Εν όψει, λοιπόν, της κυοφορούμενης ανεξαρτησίας του νέου ελληνικού κράτους, και του μελετώμενου καθορισμού των ορίων του στον Ισθμό της Κορίνθου, μόλις ο Καποδίστριας έφτασε στην Ελλάδα αξίωσε από τούς στρατιωτικούς επαναστατική δραστηριοποίηση στή Στερεά για την απελευθέρωσή της από τα εχθρικά στρατεύματα, ώστε να ευρεθούν πρό τετελεσμένων γεγονότων οι «προστάτιδες δυνάμεις». Κυριότερη βάση των Οθωμανών, που επιμαρτυρούσε την κατοχή της Ρούμελης, ήταν η Ναύπακτος λόγω της στρατηγικής της θέσης και του απόρθητου κάστρου της...

Έτσι, εκστρατευτικό σώμα υπό την αρχηγία του Κίτσου Τζαβέλλα άρχισε την εκστρατεία στή Ρούμελη, καθ’ όλη δέ την διάρκεια του χειμώνα 1828-1829, υπό τις πλέον δραματικές συνθήκες, αναπτύσσονται εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, για να επιβεβαιωθή δέ ο έλεγχος και η κατοχή της Ρούμελης από τις ελληνικές δυνάμεις, αποφασίζεται η πολιορκία της Ναυπάκτου...

Στίς 8 Απριλίου 1829 φθάνει πρό της Ναυπάκτου με το πλοίο «Ερμής» ο Κυβερνήτης και διαπεραιώθηκε στο δίκροτο «Ελλάς» του Μιαούλη, υπό τις χαιρετιστιστήριες βολές του στόλου και της ρωσικής φρεγάτας «Ελένη». Στίς 10 Απριλίου επισκέφθηκε, στή ρωσική φρεγάτα, τον Κυβερνήτη, ως απεσταλμένος του φρούραρχου Ναυπάκτου Κιόρ Ιμπραήμ Πασά, ο Αχμέτμπεης, για να τον συγχαρή, και με την ευκαιρία αυτή του εζήτησε ολιγοήμερη ανακωχή, που έγινε δεκτή από τον Κυβερνήτη, ο οποίος πρόβαλε στον Αχμέτμπεη συνθήκη παράδοσης και ανεχώρησε για την Βοστίτζα.

Έτσι με την μεσολάβηση και πάλι του Ιωάννη Παπαρρηγόπουλου, υπογράφηκε η συνθήκη της παράδοσης, στην οποία, μεταξύ των άλλων ορίζονται:

Ο Ενδοξότατος Ιμπραήμ πασσάς αρχηγός της Ναυπάκτου, ο Εκλαμπρότατος Ιζλάμπεης και οι λοιποί Μπέιδες και αγάδες της φρουράς του ειρημένου Κάστρου ευρισκόμενοι στενά πολιορκημένοι από περίπου τεσσαράκοντα ημέρας και διά ξηράς και διά θαλάσσης εστερημένοι όλων των αναγκαίων και μή έχοντας ελπίδα βοηθείας τινός διά να φυλάξωσι περαιτέρω το ειρημένον φρούριον απεφάσισαν να δεχθώσι τάς προτάσεις, τάς οποίας απ’ αρχής της πολιορκίας τους είχε προβάλει ο πληρεξούσιος τοποτηρητής του Κυβερνήτου της Ελλάδος.

Επ’ αυτώ τούτω ο ένδοξος πασσάς μετά των λοιπών Μπέϊδων έδωκαν την πληρεξουσιότητα (των) ταύτην εις τον Έκλαμπρον Γγέντζ Αχμέτ μπέην, ο οποίος εσυμφώνησε μετά του πληρεξουσίου τοποτηρητού.

Από της σήμερον αι πολεμικαί πράξεις θέλουν παύσει και από τα δύο μέρη. Τά ελληνικά στρατεύματα θέλουν μείνει εις τάς θέσεις και ταμπούρια, όπου ήδη ευρίσκονται. Θέλει είσθαι συγχωρημένον εις τούς Οθωμανούς να εξέρχονται από το φρούριον έως εις τα μνημεία. Πάσα ανταπόκρισις μεταξύ της φρουράς και του στρατοπέδου θέλει γίνεσθαι διά θαλάσσης.

Συμφωνείται, ότι τακτικά από τάς είκοσι μίαν έως εις τάς είκοσι δύο Απριλίου θέλει λάβει αρχήν η ευκαίρωσις της Ναυπάκτου.

Τά ελληνικά τακτικά στρατεύματα θέλουν εισέλθει την εικοστήν τρίτην εις την Ακρόπολιν ονομαζομένην Ιτζ-καλέ...

Υπό την πίεση των γεγονότων αυτών, ο συνταγματάρχης Βιέρης, επικεφαλής τακτικού στρατού ύψωσε στις 18 Απριλίου την σημαία στην κορυφή του Κάστρου, σφραγίζοντας έτσι την απελευθέρωση της πόλης από τον οθωμανικό ζυγό...

Ο πληρεξούσιος τοποτηρητής Αυγουστίνος Καποδίστριας χαιρέτησε την απελευθέρωση της Ναυπάκτου με την ακόλουθη διακήρυξη:

«Κυματίζει η Ελληνική Σημαία εις την ακρόπολιν της Ναυπάκτου και το σεμνόν του Σταυρού σημείον μετά παρέλευσιν ήδη 140 ετών ανυψώθη πάλιν εις τα υψηλά τείχη.

Στρατιώται! Η νεύσις του Θεού, η φωνή της πατρίδος και εκείνη του Κυβερνήτου σάς προσκαλούν εις νέους αγώνας. Ακούσατε την φωνήν ταύτην και συνδράμετε προθύμως και με την οποίαν χαρακτηρίζεσθε γενναιότητα εις την εκτέλεσιν των χρεών σας διά να απολαύσητε μετ’ ολίγον τούς καρπούς των πόνων σας»...

Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας και ο τοποτηρητής Αυγουστίνος Καποδίστριας, επικυρώνοντας την ικανοποίησή τους για την απελευθέρωση της Ναυπάκτου, που ευνοούσε το σχέδιο μετάθεσης των ορίων του νέου ελληνικού κράτους βορειότερα, κατέθεσαν οικονομική ενίσχυση για την ανέγερση του ναού της Αγίας Παρασκευής, που άρχισε το 1830 και εχάρισαν στον Άγιο Δημήτριο τις καμπάνες, που δυστυχώς ο γλυκόλαλος ήχος τους έχει μείνει ανάμνηση...

Τόν Ιανουάριο του 1830 έγινε στην πόλη μας ο εορτασμός της απελευθέρωσής της και της εορτής του Κυβερνήτη. Τό πρωΐ της ημέρας αυτής εσήμαναν «ο ήχος των κωδώνων και ο βόμβος των πυροβόλων»' στην πάνδημη δοξολογία στο ναό του Αγίου Δημητρίου παραβρέθηκαν ακόμη ο πληρεξούσιος Τοποτηρητής, ο Ανδρέας Μιαούλης, ο προσωρινός διοικητής της Ναυπάκτου, οι πολιτικοί υπάλληλοι, οι αξιωματικοί και στρατιώτες, που έφτασαν στην εκκλησία «προπορευομένου του πεζικού του Γ' τάγματος της γραμμής και της μουσικής», όπου «εφέρθη και η σημαία του Μεσολογγίου» δώρο του γαλλικού φιλελληνικού κομιτάτου, με πομπή «ηγουμένων των Ν. Τζαβέλλα και Δ. Δαγκλή». Μετά την λειτουργία, κατά τα δημοσιεύματα της γενικής εφημερίδας της Ελλάδος, έγινε συνάθροιση στην αγορά της πόλης με κυκλική παράταξη όλων των στρατευμάτων, την σημαία του Μεσολογγίου, τις σημαίες των ταγμάτων, τούς ιερείς, τον προσωρινό αρχηγό των ελαφρών ταγμάτων, Κ. Τζαβέλλα, τον διοικητή Ι. Μελά και τούς υπαλλήλους. Επακολούθησε παρέλαση του τακτικού υπό τον Σονιέ σώματος, του Α' ελαφρού τάγματος υπό τον ταγματάρχη Φωτομάρα και του ΙΗ' υπό τον Ιωάννη Φαρμάκη, δύο λόχων υπό τον Καραμπίνη και του σώματος του υπονομοποιού Κώνστα. Μετά την παρέλαση αντήχησαν 21 κανονιοβολισμοί και το εσπέρας όλη η πόλη, στολισμένη παντού με δάφνες και μυρσίνες, φωταγωγήθηκε...

Δευτέρα 1 Απριλίου 2013

«Έτος Κ.Π. Καβάφη» έχει ανακηρυχθεί το 2013 από το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων Πολιτισμού και Αθλητισμού, καθώς φέτος συμπληρώνονται 150 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή.

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

O Kωνσταντίνος Kαβάφης, σε φωτογραφία βγαλμένη στην Αλεξάνδρεια, πιθανώς το 1890.

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης (29 Απριλίου 1863 - 29 Απριλίου 1933) είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές της σύγχρονης εποχής.

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης γεννήθηκε στις 29 Απριλίου 1863 στην Αλεξάνδρεια, όπου οι γονείς του, εγκαταστάθηκαν εγκαταλείποντας την Κωνσταντινούπολη το 1840. Μετά το θάνατο του πατέρα του το 1870 η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αγγλία (Λίβερπουλ καιΛονδίνο) όπου έμεινε μέχρι το 1876. Στην Αλεξάνδρεια ο Kαβάφης διδάχτηκε Αγγλικά,Γαλλικά και Ελληνικά με οικοδιδάσκαλο και συμπλήρωσε τη μόρφωσή του για ένα-δύο χρόνια στο Ελληνικό Εκπαιδευτήριο της Αλεξάνδρειας. Έζησε επίσης για τρία χρόνια, που ήταν τα κρισιμότερα στην ψυχοδιανοητική του διαμόρφωση, στην Πόλη (1882-84).Βιογραφία [Επεξεργασία]

Το 1897 ταξίδεψε στο Παρίσι και το 1903 στην Αθήνα, χωρίς από τότε να μετακινηθεί από την Αλεξάνδρεια για τριάντα ολόκληρα χρόνια. Ύστερα από περιστασιακές απασχολήσεις σε χρηματιστηριακές επιχειρήσεις, αποφάσισε να γίνει δημόσιος υπάλληλος και διορίστηκε σε ηλικία 59 χρονών στο Υπουργείο Δημοσίων Έργων 1922.

Από το 1886 άρχισε να δημοσιεύει ποιήματα επηρεασμένα από τους Αθηναίους ρομαντικούς ποιητές, χωρίς να τον έχει επηρεάσει καθόλου η στροφή της γενιάς του 80. Από το 1891, όταν εκδίδει σε αυτοτελές φυλλάδιο το ποίημα Κτίσται, και ιδίως το 1896, όταν γράφει τα Τείχη,το πρώτο αναγνωρισμένο, εμφανίζονται τα χαρακτηριστικά των ώριμων ποιημάτων του.

Ο Καβάφης είναι γνωστός για την ειρωνεία του, ένα μοναδικό συνδυασμό λεκτικής και δραματικής ειρωνείας.^[1]. Πολλοί όμως από τους αλλόγλωσσους ομότεχνους και αναγνώστες του (π.χ. Όντεν, Φόρστερ) αρχικά γνώρισαν και αγάπησαν τον ερωτικό Καβάφη.^[2]

Το 1932, ο Καβάφης, άρρωστος από καρκίνο του λάρυγγα, πήγε για θεραπεία στην Αθήνα, όπου παρέμεινε αρκετό διάστημα, εισπράττοντας μια θερμότατη συμπάθεια από το πλήθος των θαυμαστών του. Επιστρέφοντας όμως στην Αλεξάνδρεια, η κατάστασή του χειροτέρεψε. Εισήχθη στο Νοσοκομείο της Ελληνικής Κοινότητας, όπου και πέθανε στις 29 Απριλίου του 1933, τη μέρα που συμπλήρωνε 70 χρόνια ζωής.

Ένα σύντομο αυτοβιογραφικό σημείωμα του ποιητή:
«Είμαι Κωνσταντινουπολίτης την καταγωγήν, αλλά εγεννήθηκα στην Αλεξάνδρεια - σ' ένα σπίτι της οδού Σερίφ· μικρός πολύ έφυγα, και αρκετό μέρος της παιδικής μου ηλικίας το πέρασα στην Αγγλία. Κατόπιν επισκέφθην την χώραν αυτήν μεγάλος, αλλά για μικρόν χρονικόν διάστημα. Διέμεινα και στη Γαλλία. Στην εφηβικήν μου ηλικίαν κατοίκησα υπέρ τα δύο έτη στην Κωνσταντινούπολη. Στην Ελλάδα είναι πολλά χρόνια που δεν επήγα. Η τελευταία μου εργασία ήταν υπαλλήλου εις ένα κυβερνητικόν γραφείον εξαρτώμενον από το υπουργείον των Δημοσίων Έργων της Αιγύπτου. Ξέρω Αγγλικά, Γαλλικά και ολίγα Ιταλικά».

Το έργο του [Επεξεργασία]

Σήμερα η ποίησή του όχι μόνο έχει επικρατήσει στην Ελλάδα, αλλά και κατέλαβε μία εξέχουσα θέση στην όλη ευρωπαϊκή ποίηση, ύστερα από τις μεταφράσεις των ποιημάτων του αρχικά στα Γαλλικά, Αγγλικά, Γερμανικά και κατόπιν σε πολλές άλλες γλώσσες.

Το σώμα των Καβαφικών ποιημάτων περιλαμβάνει: Τα 154 ποιήματα που αναγνώρισε ο ίδιος (τα λεγόμενα Αναγνωρισμένα), τα 37Αποκηρυγμένα ποιήματά του, τα περισσότερα νεανικά, σε ρομαντική καθαρεύουσα, τα οποία αργότερα αποκήρυξε, τα Ανέκδοτα, δηλαδή 75 ποιήματα που βρέθηκαν τελειωμένα στα χαρτιά του, καθώς και τα 30 Ατελή, που βρέθηκαν στα χαρτιά του χωρίς να έχουν πάρει την οριστική τους μορφή. Τύπωσε ο ίδιος το 1904 μια μικρή συλλογή με τον τίτλο Ποιήματα, στην οποία περιέλαβε τα ποιήματα:Φωνές, Επιθυμίες, Κεριά, Ένας γέρος, Δέησις, Οι ψυχές των γερόντων, Το πρώτο σκαλί, Διακοπή, Θερμοπύλες, Τα παράθυρα,Περιμένοντας τους βαρβάρους, Απιστία και Τα άλογα του Αχιλλέως. Η συλλογή, σε 100-200 αντίτυπα, κυκλοφόρησε ιδιωτικά.

Το 1910 τύπωσε πάλι τη συλλογή του, προσθέτοντας αλλά επτά ποιήματα: Τρώες, Μονοτονία, Η κηδεία του Σαρπηδόνος, Η συνοδεία του Διονύσου, Ο Βασιλεύς Δημήτριος, Τα βήματα και Ούτος εκείνος. Και αυτή η συλλογή διακινήθηκε από τον ίδιο σε άτομα που εκτιμούσε.

Το 1935 κυκλοφόρησε στην Αθήνα, με επιμέλεια της Ρίκας Σεγκοπούλου, η πρώτη πλήρης έκδοση των (154) Ποιημάτων του, που εξαντλήθηκε αμέσως. Δύο ακόμη ανατυπώσεις έγιναν μετά το 1948.

Ο ποιητής επεξεργάζονταν επίμονα κάθε στίχο, κάποτε για χρόνια ολόκληρα, προτού τον δώσει στην δημοσιότητα. Σε αρκετές από τις εκδόσεις του υπάρχουν διορθώσεις από το χέρι του και συχνά όταν επεξεργαζόταν ξανά τα ποιήματά του τα τύπωνε διορθωμένα.

Οι θεματικοί κύκλοι της καβαφικής ποίησης [Επεξεργασία]

Ο ίδιος είχε κατατάξει τα ποιήματά του σε τρεις κατηγορίες: τα ιστορικά, τα φιλοσοφικά και τα ηδονικά ή αισθησιακά.^[3]

Τα ιστορικά ποιήματα εμπνέονται κυρίως από την ελληνιστική περίοδο, και στα περισσότερα έχει εξέχουσα θέση η Αλεξάνδρεια. Αρκετά άλλα προέρχονται από την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα και το Βυζάντιο, χωρίς να λείπουν και ποιήματα με μυθολογικές αναφορές (πχ Τρώες). Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο Καβάφης δεν εμπνέεται καθόλου από το πρόσφατο ιστορικό παρελθόν, δηλαδή την επανάσταση του ΄21, αλλά ούτε και από την κλασική αρχαιότητα. Οι περίοδοι που επιλέγει είναι περίοδοι παρακμής ή μεγάλων αλλαγών και οι περισσότεροι ήρωές του είναι "ηττημένοι".
Τα αισθησιακά ή ηδονικά ποιήματα, που είναι και τα πιο λυρικά, κυριαρχεί η ανάμνηση και η αναπόληση. Αυτό που προκαλεί τα συναισθήματα δεν είναι το παρόν, αλλά το παρελθόν, και πολύ συχνά ο οραματισμός
Τα φιλοσοφικά ποιήματα ονομάζονται από άλλους "διδακτικά". Ο Ε.Π.Παπανούτσος τα διαίρεσε στις εξής ομάδες: ποιήματα με "συμβουλές προς ομοτέχνους", δηλαδή ποιήματα για την ποίηση, και ποιήματα που πραγματεύονται άλλα θέματα, όπως το θέμα των Τειχών, την έννοια του χρέους (Θερμοπύλες), της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον), της μοίρας(Καισαρίων) κ.α.

Διαχωρίζοντας το ποιητικό του έργο σε φιλοσοφικό, ιστορικό και ηδονικό, στα ποιήματά του αποτυπώνονται το ερωτικό στοιχείο, τη φιλοσοφική του σκέψη και η ιστορική του γνώση. Όσον αφορά στα ιστορικά του ποιήματα ιδιαίτερα, οφείλουμε να λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι τα συνέθεσε βιώνοντας την ατμόσφαιρα μιας πόλης που έγινε κατά το ελληνιστικό της παρελθόν χωνευτήρι λαών και σταυροδρόμι πολιτισμών. Οι ήρωές του είναι γνωστά ιστορικά πρόσωπα ή γεννήματα της φαντασίας του και ο ποιητής αφηγείται στους χαρακτήρες που πλάθει ανθρώπινες συμπεριφορές σημαδεμένες από πρόσκαιρο της επιτυχίας και τη μοίρα που εξουδετερώνει την ανθρώπινη θέληση.

Πόλεις της ανατολικής Μεσογείου -ιδιαίτερα η Αλεξάνδρεια όπως προαναφέρθηκε- είναι ο τόπος που λαμβάνουν χώρα τα περιστατικά των ποιημάτων και σύμφωνα με το περιεχόμενό τους χαρακτηρίζονται από τους σύγχρονους σχετικά ερευνητές της καβαφικής ποιητικής ως ψευδοϊστορικά, ιστορικοφανή και ιστοριογενή. Τη διαφορετικότητα ανάμεσα στα ιστορικά του ποιήματα επισήμανε ο ίδιος ο ποιητής, χωρίς όμως να τους δώσει ιδιαίτερη ονομασία. Εισηγητής του όρου «ψευδοϊστορικό» είναι ο Σεφέρης για να διαχωρίσει με αυτόν τα ποιήματα που χρησιμοποιούν το ιστορικό υλικό μεταφορικά, αλληγορικά δημιουργώντας ψεύτικες ιστορίες.^[4] Ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος με τη σειρά του εισηγήθηκε τον όρο «ιστορικοφανή». Εκεί εντάσσει τα ιστορικά ποιήματα, των οποίων τα φανταστικά πρόσωπα εμπλέκονται σε ιστορικό πλαίσιο που επενδύει την πλοκή.^[5] Ο Μιχάλης Πιερής θεώρησε αναγκαίο τον όρο «ιστοριογενή» για τα ποιήματα που γεννήθηκαν από άμεσο ιστορικό υλικό.^[5]

Τέλος τα ερωτικά ή αισθησιακά ποιήματα του ηδονικού κύκλου του Καβάφη αποτελούν αναμνήσεις πραγματοποιημένων ή μη ερώτων εκφράζοντας τον ιδιότυπο ερωτισμό του, για τον οποίο έχουν τεθεί αρκετές αμφιβολίες.^[2]^[6]^[7]^[8]

Η μορφή [Επεξεργασία]

Ποίημα του Κ.Π. Καβάφη σε τοίχο κτηρίου, στην πόλη Λέιντεν της Ολλανδίας.

Η γλώσσα και η στιχουργική μορφή των ποιημάτων του Καβάφη ήταν ιδιόρρυθμες και πρωτοποριακές για την εποχή. Τα βασικά χαρακτηριστικά τους είναι:

ιδιότυπη γλώσσα, μείγμα καθαρεύουσας και δημοτικής, με ιδιωματικά στοιχεία τηςΚωνσταντινούπολης
εξαιρετικά λιτός λόγος, με ελάχιστα επίθετα (όσα υπάρχουν έχουν πάντα ιδιαίτερη σημασία, δεν είναι ποτέ συμβατικά, κοσμητικά επίθετα)
ουδέτερη γλώσσα, σχεδόν πεζολογική, μακριά από τις ποιητικές συμβάσεις της εποχής. Η γλώσσα δεν αποκαλύπτει τα συναισθήματα
εξαιρετικά σύντομα ποιήματα
ιαμβικός ρυθμός αλλά τόσο επεξεργασμένος που συχνά είναι δύσκολο να διακριθεί
σχεδόν ολοκληρωτική απουσία ομοιοκαταληξίας
ιδιαίτερη σημασία στα σημεία στίξης: παίζουν ρόλο για το νόημα (πχ ειρωνεία) ή λειτουργούν ως οδηγίες απαγγελίας (πχ χαμήλωμα του τόνου της φωνής στις παρενθέσεις).

Ο ποιητής [Επεξεργασία]

Ο Καβάφης, όπως κάθε ποιητής, λειτουργεί κυρίως μέσω των συμβόλων. Η τέχνη του είναι η συγκέντρωση αρχετύπων, που δίνουν ένα φευγαλέο υπαινικτικό νόημα στο λόγο του. Αντλεί μνήμες από το παρελθόν, από τη συλλογική ψυχή της φυλής και τις αποθέτει στο παρόν, ενίοτε ως προειδοποίηση για τα μελλούμενα. Είναι τέτοια η σχέση του με τη συλλογική ψυχή και τα περιεχόμενά της, που θεωρείται προδρομικός της σχέσης της λογοτεχνίας του 20ου αιώνα με τη συλλογική συνείδηση.^[9]

Η συμβολιστική του τάση είναι έντονη και συνδυάζεται με λόγο λιτό αλλά διαχρονικά επίκαιρο. Η ειρωνική διάθεση, αυτό που αποκλήθηκε καβαφική ειρωνεία συνδυάζεται με την τραγικότητα της πραγματικότητας, για να καταστεί κοινωνικά διδακτική και οι ηδονιστικοί του προσανατολισμοί ανακατεύονται με κοινωνικές επισημάνσεις. Αναμφίβολα δεν είναι εύκολο να οριοθετήσει κανείς ξεκάθαρα σε θεματικούς κύκλους την ποιητική του Καβάφη. Η ιστορία ανακατεύεται με τις αισθήσεις και το στοχασμό σε μια ενιαία οντότητα, αυτήν πιθανώς που ο ίδιος ο Καβάφης προσδιορίζει ως «ενιαίο καβαφικό κύκλο», αλλά σε κάθε ξεχωριστή περίπτωση, στον αμέσως επόμενο στίχο, η εναλλαγή δικαιώνει όσους χαρακτήρισαν την καβαφική ποίηση πρωτεϊκή.

Σημειώσεις [Επεξεργασία]

↑ "...Την ιδιοτυπία σ' αυτόν τον μοντερνισμό τη δίνει η καβαφική χρήση της ειρωνείας. Και είναι κυρίως η ιδιότυπη χρήση του ειρωνικού στοιχείου που ως βασικό στοιχείο της ανθρώπινης κατάστασης είναι στοιχείο διαχρονικό εκείνο που εξουδετερώνει τα γνωρίσματα της τεχνοτροπίας από το τεχνοτροπικό κράμα της καβαφικής ποίησης και ανατρέπει κάθε τάση της προς παλαίωση"..., Νάσος Βαγενάς: Ο Καβάφης σε μετάφραση, Το Βήμα, Νέες Εποχές, 19/12/1999.
↑ ^2,0 ^2,1 Δημήτρης Τζιόβας: H ομοφυλοφιλία του Καβάφη, Το Βήμα, Νέες Εποχές, 14/12/2003
↑ Πολίτης, Λ., 2001, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Μ.Ι.Ε.Τ. Αθήνα εκδ. 11η, 230.
↑ Πιερής Μ., 2001, Εισαγωγή στην ποίηση του Καβάφη , Επιλογή κριτικών κειμένων, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 403.
↑ ^5,0 ^5,1 Πιερής Μ., 2001, 404.
↑ Woods, Gregory (1999). A History of Gay Literature, the Male Tradition. Yale University Press. ISBN 978-0-300-08088-9.
↑ "Cavafy Through the Looking-Glass" by Manuel Savidis(Αγγλικά)
↑ Ο Ατανάζιο Κατράρο, πρώτος μεταφραστής στα ιταλικά των ποιημάτων του Καβάφη και προσωπικός του φίλος, γράφει: «Την ομοφυλοφιλία του Καβάφη τη βαραίνει ένα μεγάλο ερωτηματικό, που χρειάζεται βαθιά συνετή και αντικειμενική μελέτη και δεν αποκλείεται η απόφαση να είναι απαλλακτική. Κανείς δεν μπόρεσε ποτέ να προσκομίσει μια απόδειξη για το αμάρτημα που αποδίδεται στον ποιητή και ποτέ δεν βρέθηκε ανακατεμένος σ' ένα σκάνδαλο.»
↑ Ιλίνσκαγια, Σ., 1983, Κ. Π. Καβάφης: Οι δρόμοι προς το ρεαλισμό στην ποίηση του 20ού αιώνα, Κέδρος 3η εκδ. 14.

Βιβλιογραφία [Επεξεργασία]

Καραγιάννης, Γεώργιος, Τα γνωρίσματα της ελληνικότητας και η ποίηση του Κ. Π. Καβάφη, Τρικαλινά 3 (1983), 109-123.
Παπαδοπεράκη Ασπασία, Η μορφή του Κ. Π. Καβάφη, εισαγωγή Γιώργος Ιωάννου, Αθήνα 1987, Eκδόσεις Μακέδος, σ.130. 2η έκδοση Αθήνα 2003 Eκδόσεις Παπασωτηρίου.
Παπαδοπεράκη Ασπασία, Ο επικούρειος ποιητής Κ. Π. Καβάφης, Αθήνα, νοέμβριος 2010, Eκδόσεις Σήμα, 96 σελίδες, ISBN 978-960-89506-9-6.
Καπώνης Πάνος, Πρόσωπα στην ομίχλη, "Αλεξάνδρεια 2005" σελ. 51, εκδόσεις Απόπειρα, Αθήνα 2012. ISBN 978-960-537-145-6.
Κουτσογιάννη, Στέλλα Κυριάκου. "Οι θεματικές συλλογές 1905 – 1915 & 1916-1918 του Κ. Π. Καβάφη : Μια θεματική αιτιολόγηση". Διπλωματική εργασία- Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Φιλολογίας,2012.